Religia w edukacji szkolnej: jak było, jak jest i co nas czeka?

Religia w polskich szkołach od lat budzi emocje – zarówno wśród rodziców, nauczycieli, jak i decydentów. Rok szkolny 2024/2025 przyniósł istotne zmiany w organizacji lekcji religii, które mają wpływ na codzienne życie uczniów i ich rodzin. W tym artykule przyjrzymy się, jak wyglądała edukacja religijna w szkołach podstawowych, co się zmieniło i jakie są prognozy na przyszłość.

📚 Jak wyglądała religia w szkołach przed 2024 rokiem?

Do roku szkolnego 2023/2024 lekcje religii były organizowane w wymiarze dwóch godzin tygodniowo. Uczniowie mogli wybierać między religią a etyką, a oceny z tych przedmiotów były wliczane do średniej ocen na świadectwie. Nauczanie odbywało się zazwyczaj w ramach klasowych grup, a w przypadku mniejszej liczby chętnych – w grupach międzyoddziałowych.

Według danych Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego, w roku szkolnym 2022/2023 aż 88,9% uczniów szkół podstawowych uczęszczało na lekcje religii.

🔄 Rok szkolny 2024/2025 – czas zmian

Od 1 września 2024 roku weszło w życie rozporządzenie Ministra Edukacji, które znacząco zmieniło organizację nauki religii w szkołach podstawowych:

• 📉 Zmniejszono tygodniowy wymiar lekcji religii i etyki do jednej godziny lekcyjnej.

• 🕒 Zajęcia muszą odbywać się bezpośrednio przed lub po obowiązkowych lekcjach edukacyjnych.

• 👥 Wprowadzono możliwość tworzenia grup międzyklasowych: klasy I–III, IV–VI oraz VII–VIII.

• 📄 Oceny z religii i etyki nie są już wliczane do średniej ocen na świadectwie.

Zmiany te wywołały kontrowersje. Konferencja Episkopatu Polski oraz Polska Rada Ekumeniczna złożyły petycję do Sądu Najwyższego, zarzucając Ministerstwu Edukacji brak formalnego „porozumienia” z Kościołami, wymaganego przez ustawę o systemie oświaty.

📊 Co mówią statystyki i opinie społeczne?

Reforma spotkała się z mieszanym odbiorem społecznym. Z sondażu Opinia24 dla RMF FM wynika, że:

• 54% Polaków popiera ograniczenie liczby lekcji religii do jednej godziny tygodniowo.

• 28% jest przeciwko zmianom.

• 18% nie ma wyrobionej opinii.

Poparcie dla reformy jest wyższe wśród kobiet (39%) niż mężczyzn (31%), a także wśród osób z wyższym wykształceniem (42%).

🔮 Co nas czeka od września 2025?

Kolejne zmiany wejdą w życie 1 września 2025 roku, zgodnie z nowelizacją rozporządzenia:

• Religia i etyka nadal będą odbywać się raz w tygodniu.

• W szkołach artystycznych i przedszkolach zajęcia będą organizowane analogicznie – przed lub po obowiązkowych lekcjach.

• W przypadku pełnego udziału uczniów danego oddziału w lekcjach religii, szkoła może odstąpić od zasady organizowania ich na początku lub końcu dnia.

• Wprowadzenie nowych przedmiotów – edukacji obywatelskiej i zdrowotnej – może dodatkowo zmienić układ planu lekcji.

W odpowiedzi na zmiany, Stowarzyszenie Katechetów Świeckich złożyło projekt ustawy „Tak dla religii i etyki w szkole”, poparty przez 500 tys. obywateli, postulując powrót do dwóch godzin tygodniowo i wliczanie ocen do średniej.

🧾 Podsumowanie

Religia w edukacji szkolnej przechodzi obecnie istotną transformację. Dla rodziców uczniów szkół podstawowych oznacza to konieczność większej świadomości i aktywnego udziału w decyzjach dotyczących edukacji ich dzieci. Zmniejszenie liczby godzin, zmiana organizacji zajęć i spór o konstytucyjność rozporządzenia pokazują, że temat religii w szkole pozostaje żywy i wielowymiarowy.

📎 Przypisy i źródła

1. Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 17 stycznia 2025 r.

2. Serwis Samorządowy PAP – spory o lekcje religii

3. Infor.pl – opinia prof. Boreckiego o nielegalności rozporządzenia

4. WP Wiadomości – rewolucja w edukacji

5. RMF FM – projekt ustawy „Tak dla religii i etyki w szkole”

6. Lega Artis – przewodnik po reformie edukacji 2025

7. Archidiecezja Warszawska – dane ISKK o uczęszczaniu na religię

8. TVN24 – sondaż Opinia24 dla RMF FM